Irani thotë se është arritur njëfarë përparimi në bisedimet me SHBA-në, por një marrëveshje “nuk është e afërt”.
Komentet e zëdhënësit të ministrisë së jashtme, Esmail Baqai, erdhën pasi Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, tha se një marrëveshje mund të arrihet të hënën.
“Është e saktë të thuhet se kemi arritur në një përfundim mbi një pjesë të madhe të çështjeve që po diskutohen”, tha Baqai në Teheran të hënën.
“Por të thuash se kjo do të thotë që nënshkrimi i një marrëveshjeje është i afërt – askush nuk mund ta bëjë një pretendim të tillë”, shtoi ai.
Memorandumi i mirëkuptimit thuhet se përfshin një zgjatje të armëpushimit 60-ditor, rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe një plan për negociata të mëtejshme mbi programin bërthamor të Iranit.
Në fundjavë, presidenti Donald Trump sugjeroi që palët po mbyllnin një marrëveshje, edhe pse më vonë tha se i kishte udhëzuar negociatorët “të mos nxitoheshin” për një të tillë.
Të hënën, Rubio u tha gazetarëve në kryeqytetin indian, Delhi: “Menduam se mund të kishim disa lajme mbrëmë. Ndoshta sot”.
Duke paralajmëruar “nuk do ta lexoja shumë”, Rubio tha: “Duhet pak kohë për të dëgjuar përgjigje nga Irani”.
CBS News ka raportuar se inteligjenca amerikane beson se Udhëheqësi Suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei – i cili u plagos në një sulm izraelit në ditën e parë të luftës, i cili vrau babanë dhe paraardhësin e tij – është fshehur në një vend të pazbuluar, duke e bërë të vështirë komunikimin me të dërguarit e tij dhe për këtë arsye duke vonuar ritmin e bisedimeve me SHBA-në.
Sipas mediave amerikane, marrëveshja e diskutuar nuk është një zgjidhje përfundimtare – përkundrazi, ajo lë disa nga çështjet më të vështira për t’u negociuar më vonë, duke përfshirë fushëveprimin dhe kohën e lehtësimit të sanksioneve iraniane, lirimin e fondeve të ngrira iraniane dhe kërkesat e Uashingtonit që Irani të frenojë ambiciet e tij bërthamore.
“Pra, ne kemi atë që mendoj se është një gjë mjaft e fortë në tryezë për sa i përket aftësisë së tyre për të hapur Ngushticat,” tha ai duke iu referuar Ngushticës së Hormuzit – rruga ujore vendimtare ku kalon 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë dhe të cilën Irani e ka bllokuar.
Çmimet e naftës ranë ndjeshëm dhe tregjet e aksioneve aziatike u rritën të hënën me shpresën për një marrëveshje.
Marrëveshja e raportuar i ka përçarë republikanët e Trump, me disa që argumentojnë publikisht se është shumë e butë ndaj Iranit.
Senatori Ted Cruz tha se do të ishte “një gabim katastrofik”, ndërsa Roger Wicker, i cili kryeson Komitetin e Shërbimeve të Armatosura të Senatit, tha se një armëpushim 60-ditor do të thoshte se “çdo gjë e arritur nga Operacioni Epik Fury do të ishte e kotë!”
Senatori Lindsey Graham, i cili është një aleat i ngushtë i Trump, gjithashtu kritikoi çdo marrëveshje që do ta bënte Iranin të perceptohej si një forcë dominuese në rajon.
“Të bën të pyesësh veten pse filloi lufta”, tha ai.
Trump u përgjigj duke i hedhur poshtë kritikët e tij si “humbës” dhe duke thënë “marrëveshja me Iranin ose do të jetë e shkëlqyer dhe kuptimplote, ose nuk do të ketë marrëveshje”.
Edhe në skenarin më të mirë, efektet e një marrëveshjeje nuk ka gjasa të shihen menjëherë.
Mund të duhen muaj para se industria e transportit detar të jetë në gjendje të kthehet në zinxhirët e furnizimit që janë “fizikisht në të njëjtën formë siç ishin para krizës”, tha Lars Jensen, drejtor ekzekutiv i Vespucci Maritime dhe ish-drejtor i kompanisë së transportit detar Maersk, për programin Today të BBC Radio 4.
Nëse një marrëveshje midis Iranit dhe SHBA-së do të shpallet në ditët në vijim, industria do të mbetet ende “e kujdesshme dhe hezituese” për të bërë ndonjë “ndryshim të madh operacional”, shpjegoi Jensen.
SHBA-të dhe Izraeli nisën sulme të gjera ndaj Iranit më 28 shkurt, duke shkaktuar konflikt në të gjithë Lindjen e Mesme. Irani u përgjigj duke sulmuar Izraelin dhe shtetet aleate të SHBA-së në Gjirin Persik dhe në mënyrë efektive mbylli Ngushticën e Hormuzit. Ky veprim bëri që çmimet e naftës të rriteshin në nivel global.
Menjëherë pas një armëpushimi të arritur në fillim të prillit, SHBA-të vendosën një bllokadë të porteve iraniane, të cilën Trump thotë se do të mbetet “në fuqi dhe efekt të plotë derisa të arrihet, certifikohet dhe nënshkruhet një marrëveshje”.
Në postimin e së dielës në Truth Social, Trump përsëriti se Irani “duhet të kuptojë” se nuk mund të zhvillojë një armë bërthamore. Teherani ka thënë vazhdimisht se programi i tij bërthamor është vetëm për qëllime paqësore.
Disa raportime në mediat amerikane sugjerojnë se marrëveshja mund ta bëjë Iranin të bjerë dakord që përfundimisht të dorëzojë uraniumin e tij të pasuruar në mënyrë të lartë.
Në fillim të luftës, mendohet se Irani kishte rreth 440 kg uranium që ishte pasuruar deri në 60% pastërti – një proces i shkurtër larg pasurimit të mëtejshëm në 90% të gradës së armëve, gjë që teorikisht mund t’i lejonte atij të krijonte një bombë bërthamore.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian i tha televizionit shtetëror se Irani ishte gati “të siguronte botën se nuk po kërkojmë një armë bërthamore”.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!